Wróć do blogaPrawo i Podatki

VAT 8% czy 23%? Kompletny przewodnik dla instalatora

10 stycznia 2026
5 min czytania

VAT 8% czy 23%? Kompletny przewodnik dla instalatora

Jednym z najczęstszych pytań, które słyszymy od polskich elektryków, jest: "Jaki VAT powinienem zastosować – 8% czy 23%?". To pytanie nie jest bez powodu – błąd w rozliczeniu VAT może kosztować Cię nie tylko utratę zaufania klienta, ale także kłopoty z urzędem skarbowym.

W tym artykule wyjaśniamy raz na zawsze, kiedy stosować niższą stawkę 8%, a kiedy standardową 23%.

Podstawy prawne: Ustawa o VAT i PKOB

Zgodnie z Ustawą o podatku od towarów i usług (VAT), obniżona stawka 8% (wcześniej 7%) dotyczy usług związanych z budownictwem mieszkaniowym.

Kluczowe jest określenie PKOB (Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych). To właśnie PKOB decyduje o stawce VAT.

VAT 8% – Budownictwo mieszkaniowe

Stawka 8% dotyczy:

  • PKOB 11 – Budynki mieszkalne
  • Nowe budowy mieszkań i domów jednorodzinnych
  • Remonty i modernizacje budynków mieszkalnych
  • Instalacje elektryczne w mieszkaniach, domach, blokach

Ważne: Dotyczy to zarówno nowych inwestycji, jak i remontów budynków mieszkalnych oddanych do użytku.

Przykłady:

  • Montaż instalacji elektrycznej w nowym domu jednorodzinnym → VAT 8%
  • Wymiana tablicy rozdzielczej w mieszkaniu w bloku → VAT 8%
  • Instalacja gniazd w remontowanym domu → VAT 8%

VAT 23% – Budownictwo komercyjne i przemysłowe

Stawka 23% dotyczy:

  • PKOB 12 – Budynki niemieszkalne (biura, hotele, sklepy, hale produkcyjne)
  • Obiekty przemysłowe
  • Budynki użyteczności publicznej
  • Instalacje w firmach, zakładach, magazynach

Przykłady:

  • Montaż oświetlenia w biurze firmy → VAT 23%
  • Instalacja systemu awaryjnego w hali produkcyjnej → VAT 23%
  • Elektryka w nowym centrum handlowym → VAT 23%

Sytuacje szczególne i pułapki

1. Budynki mieszane (mieszkalno-usługowe)

Jeśli budynek ma zarówno część mieszkalną (mieszkania na piętrach), jak i usługową (sklep na parterze), stawka VAT jest określana proporcjonalnie.

Przykład:

  • 70% powierzchni to mieszkania → VAT 8%
  • 30% powierzchni to sklepy → VAT 23%

W praktyce musisz rozdzielić fakturę lub zastosować stawkę dominującą (jeśli ponad 50% to mieszkania, cały obiekt może być traktowany jako mieszkalny).

2. Obiekty oddane do użytku przed >2 lata

Jeśli budynek mieszkalny został oddany do użytku ponad 2 lata temu, a wykonujesz w nim remont, VAT może być 23% (jeśli nie spełnia definicji "budownictwa mieszkaniowego").

Zasada: Budynek musi być oddany do użytku po raz pierwszy lub być w trakcie budowy.

3. Materiały vs. Robocizna

  • Robocizna: Zawsze podlega VAT określonemu dla obiektu (8% lub 23%)
  • Materiały: Jeśli sprzedajesz je osobno (bez montażu), standardowa stawka to 23%

Przykład:

  • Instalacja gniazd w domu (materiał + robocizna) → VAT 8%
  • Sprzedaż kabla bez montażu → VAT 23%

4. Energia odnawialna (fotowoltaika)

Instalacje fotowoltaiczne w budynkach mieszkalnych mogą korzystać z VAT 8%, jeśli są traktowane jako część instalacji elektrycznej budynku.

Przykład:

  • Montaż paneli fotowoltaicznych na dachu domu jednorodzinnego → VAT 8% (jeśli jest to "budowa" w rozumieniu ustawy)

Jak ElektroSmart PRO rozwiązuje ten problem?

W systemie ElektroSmart PRO automatyzujemy wybór VAT na podstawie typu obiektu:

1. Wybór obiektu przy tworzeniu projektu

Gdy tworzysz nowy projekt, wybierasz:

  • Typ obiektu: Dom jednorodzinny, Mieszkanie, Biuro, Hala przemysłowa, itp.
  • System automatycznie przypisuje właściwy VAT (8% lub 23%)

2. Możliwość manualnego wyboru

Jeśli sytuacja jest nietypowa (np. budynek mieszany), możesz ręcznie zmienić stawkę VAT w ustawieniach projektu.

3. Automatyczne obliczenia

System automatycznie:

  • Oblicza kwotę netto
  • Dodaje VAT (8% lub 23%)
  • Wyświetla kwotę brutto

4. Eksport do PDF

W kosztorysie PDF wyraźnie widać:

  • Netto: Cena przed VAT
  • VAT (8% lub 23%): Kwota podatku
  • Brutto: Cena końcowa dla klienta

Checklist: Jak ustalić VAT przed wyceną

Przed przygotowaniem kosztorysu zadaj sobie te pytania:

  • Jaki jest typ obiektu? (Dom, mieszkanie, biuro, hala?)
  • PKOB 11 (mieszkalny) czy PKOB 12 (niemieszkalny)?
  • Czy budynek jest nowy, w budowie, czy oddany do użytku >2 lata temu?
  • Czy to budynek mieszany? (Jeśli tak, rozdziel instalację proporcjonalnie)
  • Czy klient to osoba prywatna czy firma? (Firmy zwykle to obiekty komercyjne)

Przykłady praktyczne

Przykład 1: Dom jednorodzinny (nowa budowa)

  • Obiekt: Dom jednorodzinny (PKOB 11)
  • VAT: 8%
  • Kwota netto: 25 000 PLN
  • VAT (8%): 2 000 PLN
  • Kwota brutto: 27 000 PLN

Przykład 2: Biuro w centrum miasta

  • Obiekt: Biuro (PKOB 12)
  • VAT: 23%
  • Kwota netto: 25 000 PLN
  • VAT (23%): 5 750 PLN
  • Kwota brutto: 30 750 PLN

Przykład 3: Budynek mieszany (70% mieszkania, 30% sklepy)

  • Instalacja mieszkań: 70% × 25 000 = 17 500 PLN → VAT 8% → 18 900 PLN brutto
  • Instalacja sklepów: 30% × 25 000 = 7 500 PLN → VAT 23% → 9 225 PLN brutto
  • Razem: 28 125 PLN brutto

Najczęstsze błędy

❌ Błąd 1: Stosowanie 23% dla wszystkich remontów

Wielu elektryków myśli, że remont = VAT 23%. To nieprawda! Jeśli remontujesz budynek mieszkalny, to nadal VAT 8%.

❌ Błąd 2: VAT 8% dla biur "bo to małe"

Wielkość obiektu nie ma znaczenia. Nawet małe biuro to PKOB 12 → VAT 23%.

❌ Błąd 3: Jeden VAT dla całego projektu mieszanego

W budynkach mieszanych musisz rozdzielić instalację proporcjonalnie.

❌ Błąd 4: VAT 8% dla materiałów sprzedawanych osobno

Jeśli sprzedajesz materiały bez montażu, to VAT 23% (to sprzedaż towarów, nie usługa budowlana).

Podsumowanie

  • VAT 8% = Budownictwo mieszkaniowe (PKOB 11) – domy, mieszkania, bloki
  • VAT 23% = Budownictwo komercyjne i przemysłowe (PKOB 12) – biura, hale, sklepy
  • ElektroSmart PRO automatyzuje wybór VAT na podstawie typu obiektu
  • Zawsze sprawdzaj PKOB obiektu przed wyceną
  • W razie wątpliwości – pytaj klienta lub skonsultuj się z księgowym

Przydatne linki

Autor: Zespół ElektroSmart PRO
Data publikacji: 10 stycznia 2026
Kategoria: Prawo i Podatki

Wróć do wszystkich artykułów